Macro model fit trong AMOS là công cụ hỗ trợ hiển thị nhanh các chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình trực tiếp trên sơ đồ CFA hoặc SEM. Nhờ đó, nhà nghiên cứu không cần mất nhiều thời gian truy cập sâu vào các bảng kết quả trong phần output để theo dõi các chỉ số đánh giá mức độ phù hợp của mô hình.
1. Macro hiển thị model fit trong CFA, SEM bằng AMOS
Trước hết cần làm rõ khái niệm macro model fit trong AMOS. Đây là một dạng lệnh rút gọn cho phép trích xuất và hiển thị các thông số quan trọng từ kết quả phân tích ra ngoài sơ đồ mô hình, giúp người sử dụng quan sát và đánh giá nhanh chất lượng mô hình mà không phải thao tác nhiều bước trong phần kết quả chi tiết.
Trong thực hành nghiên cứu, macro thường được sử dụng chủ yếu để hiển thị các chỉ số độ phù hợp mô hình trực tiếp trên diagram. Nhiều nghiên cứu đã đề xuất các tập hợp chỉ số model fit khác nhau nhằm đánh giá mức độ phù hợp của mô hình. Trong đó, hai công trình có ảnh hưởng lớn và được trích dẫn rộng rãi là Hair et al. (2010) và Hu và Bentler (1999), với các chỉ số thường được sử dụng trong macro AMOS bao gồm:
Chi-square = \cmin; df = \df
Chi-square/df = \cmindf
GFI = \gfi
CFI = \cfi
TLI = \tli
RMSEA = \rmsea
Ngoài các chỉ số phổ biến nêu trên, AMOS còn cung cấp nhiều text macro khác phục vụ việc đánh giá độ phù hợp mô hình. Dưới đây là một số chỉ số thường được đề cập trong các nghiên cứu áp dụng phương pháp CB-SEM:
\cmin: giá trị Chi-square của mô hình
\df: bậc tự do
\cmindf: tỷ số giữa giá trị hàm sai lệch tối thiểu và bậc tự do
\p: giá trị p gắn với kiểm định Chi-square, dùng để kiểm tra giả thuyết mô hình phù hợp hoàn hảo
\cfi: chỉ số phù hợp so sánh
\gfi: chỉ số mức độ phù hợp tổng quát
\nfi: chỉ số phù hợp chuẩn hóa
\rmsea: sai số xấp xỉ bình phương trung bình căn
\pclose: giá trị p kiểm định giả thuyết mô hình có mức độ phù hợp gần đúng (RMSEA < 0,05)
\agfi: chỉ số mức độ phù hợp tổng quát hiệu chỉnh
\rmr: phần dư bình phương trung bình căn
\tli: chỉ số Tucker–Lewis
2. Cách chèn macro vào sơ đồ CFA, SEM trong AMOS
Trong phần mềm AMOS, các chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình (Model Fit indices) không được hiển thị tự động trực tiếp trên sơ đồ CFA hoặc SEM. Do đó, người nghiên cứu cần thực hiện thao tác chèn thủ công các macro tương ứng để hiển thị các chỉ số này trên diagram.
Ví dụ, với một sơ đồ CFA, có thể bố trí lại các mối quan hệ giữa các biến quan sát và biến tiềm ẩn về phía bên trái của khổ giấy, đồng thời để trống khu vực bên phải nhằm chèn các macro chỉ số Model Fit. Việc sắp xếp này có thể linh hoạt điều chỉnh tùy theo cấu trúc sơ đồ và yêu cầu trình bày của từng nghiên cứu nhằm đảm bảo tính trực quan và dễ theo dõi.

Sau khi xác định vị trí chèn macro Model Fit, người dùng nhấp vào biểu tượng Figure Caption (hiển thị với nhãn Title) trên thanh công cụ của AMOS.

Khi cửa sổ Figure Caption xuất hiện, tiến hành sao chép danh sách các macro chỉ số độ phù hợp mô hình mong muốn và dán vào vùng Caption. Ví dụ, có thể sử dụng các macro phổ biến sau:
Chi-square=\cmin; df=\df
Chi-square/df=\cmindf
GFI=\gfi
CFI=\cfi
TLI=\tli
RMSEA=\rmsea
Người dùng có thể tùy chỉnh căn lề văn bản (trái, phải, hoặc căn giữa), thay đổi kích thước chữ, cũng như các thiết lập định dạng khác trong cửa sổ này. Sau khi hoàn tất, nhấp chọn nút OK để xác nhận.

Quay trở lại sơ đồ CFA, các macro vừa được chèn sẽ xuất hiện trên diagram. Ở thời điểm này, các macro chỉ hiển thị dưới dạng ký hiệu và chưa hiển thị giá trị cụ thể của các chỉ số độ phù hợp mô hình.

Trong trường hợp kích thước macro quá lớn, hoặc cần điều chỉnh lại căn lề hay hình thức trình bày, người dùng có thể nhấp đúp chuột vào macro. Khi cửa sổ Object Properties xuất hiện, toàn bộ các tùy chọn liên quan đến định dạng sẽ có thể được chỉnh sửa. Sau khi hoàn tất điều chỉnh, đóng cửa sổ bằng nút X ở góc trên bên phải để lưu các thay đổi.

Để các macro hiển thị giá trị cụ thể của các chỉ số Model Fit, đồng thời kiểm tra cú pháp macro có được thiết lập chính xác hay không, cần tiến hành chạy phân tích CFA hoặc SEM bằng cách nhấp vào nút Calculate Estimates.

Sau khi quá trình ước lượng hoàn tất, nhấp chọn View Output để hiển thị kết quả phân tích trên sơ đồ.

Tại thời điểm này, toàn bộ các thông số ước lượng trên diagram, bao gồm các chỉ số độ phù hợp mô hình được chèn bằng macro, sẽ được hiển thị. Trong trường hợp một số chỉ số không xuất hiện, nguyên nhân thường xuất phát từ hai vấn đề chính.
Thứ nhất, có thể xảy ra lỗi xung đột của phần mềm AMOS. Khi đó, giải pháp là vẽ lại một sơ đồ CFA mới hoàn toàn, sau đó thực hiện lại thao tác chèn macro và chạy lại phân tích.
Thứ hai, lỗi có thể xuất phát từ dữ liệu nghiên cứu. Cụ thể, dữ liệu vi phạm nghiêm trọng các giả định thống kê trong phân tích CFA, dẫn đến việc một số chỉ số độ phù hợp mô hình không đạt yêu cầu và không được hiển thị.

Trong trường hợp người nghiên cứu muốn xem đầy đủ các chỉ số Model Fit gốc và chi tiết hơn, có thể nhấp vào biểu tượng View Text để truy cập vào phần output dạng văn bản.

Toàn bộ các bảng kết quả và chỉ số đánh giá độ phù hợp mô hình sẽ được trình bày trong mục Model Fit của output.

———-
Nguồn tham khảo:
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. and Anderson, R.E. (2010) Multivariate Data Analysis. 7th Edition, Pearson, New York.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.
